Strenger beleid voor aflossingsvrije hypotheken

De Nederlandsche Bank (DNB) wil dat geldverstrekkers hun beleid rond aflossingsvrije hypotheken aanscherpen. 45% van de Nederlandse hypotheken is aflossingsvrij. Dit aandeel daalt, maar DNB ziet nog steeds risico’s. Niet alleen voor huiseigenaren, maar ook voor banken. Internationaal gezien ligt het aandeel aflossingsvrije hypotheken in Nederland opvallend hoog.

Welke risico’s ziet DNB bij aflossingsvrije hypotheken?

DNB benoemt twee belangrijke risico’s die in de toekomst kunnen leiden tot financiële problemen.

1. Dalende woningwaarde
   Bij een aflossingsvrije hypotheek blijft de schuld gelijk. Terugbetaling is vaak afhankelijk van de waarde van de woning. Als die waarde daalt, bijvoorbeeld door een correctie op de woningmarkt of achterstallig onderhoud, kan een restschuld ontstaan. In de praktijk zal dit risico voor veel huishoudens meevallen. De woningprijzen moeten fors dalen voordat daadwerkelijk een probleem ontstaat.
2. Toekomstige betaalbaarheid
   De maandlast kan in de toekomst stijgen. Bijvoorbeeld als je pensioen lager is, de rente omhooggaat of de hypotheekrenteaftrek vervalt. Volgens DNB hebben veel geldverstrekkers hier nog geen goed beeld van. Ze weten vaak niet wat het pensioeninkomen van hun klanten wordt. Ook uit onderzoek dat wij lieten uitvoeren, blijkt dat veel mensen zelf geen goed inzicht hebben in hun situatie bij pensionering of andere veranderingen.

Wanneer verwacht DNB problemen?

DNB verwacht vooral risico’s in de periodes 2035–2038 en 2047–2052. In deze jaren lopen veel aflossingsvrije hypotheken af en moeten huishoudens hun hypotheek herfinancieren of aflossen.

Tegelijkertijd ziet DNB ook verzachtende factoren:

• Nederlandse huishoudens hebben relatief veel pensioenvermogen
• Veel huiseigenaren beschikken over aanzienlijke overwaarde

Wat vraagt DNB van geldverstrekkers?

DNB roept geldverstrekkers op om hun beleid aan te passen en noemt drie concrete maatregelen:

1. Verlaag het aantal aflossingsvrije hypotheken in de portefeuille.
2. Beter inzicht krijgen in de toekomstige betaalbaarheid voor klanten
3. Het risico verwerken in de rente, bijvoorbeeld via een hogere rente voor aflossingsvrij

Rabobank en Obvion passen beleid als eerste aan

Rabobank en Obvion hebben als eerste aangekondigd hun beleid voor aflossingsvrije hypotheken aan te scherpen. De nieuwe regels gelden voor:

• nieuwe hypotheken
• hypotheekverhogingen
• verlengingen na afloop van de looptijd

Bestaande hypotheken blijven buiten schot.

Volgens het nieuwe beleid mag een aflossingsvrije hypotheek nog maximaal 30% van de woningwaarde bedragen, met een maximum van €150.000. Beide geldverstrekkers benadrukken dat zij altijd kijken naar de persoonlijke situatie van de klant. Andere geldverstrekkers zullen dit beleid waarschijnlijk volgen.

Gevolgen: minder doorstroming en lastiger overwaarde opnemen

Het strengere beleid maakt verhuizen minder aantrekkelijk voor huiseigenaren met een grote aflossingsvrije hypotheek. Bij een nieuwe hypotheek moeten zij vaker (deels) overstappen op een annuïteitenhypotheek, met hogere maandlasten als gevolg. Dat remt de doorstroming op de woningmarkt.

Ook het opnemen van overwaarde wordt lastiger. Waar aflossingsvrije hypotheken eerder werden gebruikt om vermogen vrij te maken, wordt die mogelijkheid nu beperkt. Dit kan gevolgen hebben voor consumptie en bestedingen in de economie.