De belangrijkste cijfers
- Ongeveer 1 miljoen Nederlanders ontvangen de komende tien jaar een forse schenking of erfenis. Het gaat vooral om 45- tot 65-jarigen met ouders die een koopwoning bezitten.
- De totale overwaarde van Nederlandse woningeigenaren steeg van €546 miljard in 2006 naar €1.373 miljard in 2024.
- Het totale bedrag aan nalatenschappen steeg van €14,7 miljard in 2014 naar €33,6 miljard in 2024: een stijging van 128%.
- In 2024 kreeg 31% van de starters een schenking, tegenover 19% in 2018. Het gemiddelde schenkbedrag steeg in die periode van €40.000 naar €58.000. Bron: ING Research 2025
Vermogen speelt een steeds grotere rol op de woningmarkt
Waar inkomen en leencapaciteit lange tijd bepalend waren voor de mogelijkheden op de woningmarkt, speelt vermogen een steeds grotere rol. Ook vermogen dat al binnen een huishouden of familie aanwezig is, telt mee. Bij doorstromers gaat het vaak om overwaarde uit de huidige woning. Starters zijn vaker afhankelijk van spaargeld of financiële steun van ouders. Dat verschil werkt door in wat kopers op de woningmarkt kunnen bieden.
Schenkingen versterken dat effect. Tussen 2014 en 2023 schonken ouders bijna €16,6 miljard aan kinderen specifiek voor de aankoop van een woning. In totaal ontvingen eigenwoningbezitters in die periode ruim €47 miljard aan schenkingen. Een deel van het vermogen dat eerder is opgebouwd, vindt zo opnieuw zijn weg naar de woningmarkt.
Miljoen Nederlanders ontvangt forse schenking of erfenis
Achter de verwachte vermogensoverdracht zit vooral een enorme hoeveelheid opgebouwde woningoverwaarde. De gezamenlijke overwaarde van huishoudens van 55 jaar en ouder groeide van €308 miljard in 2006 naar €883 miljard in 2024. Bij bijna 800.000 huishoudens van 65- tot 75-jarigen gaat het om ruim €290 miljard en bij ruim 600.000 huishoudens van 75- tot 85-jarigen-plussers om ruim €200 250 miljard. Uiteindelijk gaan ongeveer een miljoen kinderen van deze huishoudens via schenkingen of erfenissen profiteren van deze overwaardes.
Ook erfenissen worden groter. Sinds 2014 verdubbelde bijna de waarde van de nalatenschappen waarvoor aangifte is gedaan. Dat onderstreept hoe groot de vermogensoverdracht tussen generaties inmiddels is geworden.
Stijgende huizenprijzen vergroten de omvang van erfenissen. Het gemiddeld nagelaten vermogen groeide van ruim €106.000 in 2014 naar bijna €199.000 in 2023. De overwaarde op koopwoningen vormt daarbij een steeds belangrijkere bron van vermogen voor volgende generaties. Tegelijkertijd nam het aantal overledenen toe van ongeveer 140.000 naar rond de 170.000 per jaar.
Historische vermogensoverdracht vergroot tweedeling
De eigen woning is een belangrijke scheidslijn in de vermogensopbouw. In 2024 bedroeg het gemiddelde vermogen van een huurder €40.400, tegenover €563.800 voor een woningbezitter. Voor huishoudens buiten de rijkste 10% bestaat bijna driekwart van het totale vermogen uit woningoverwaarde.
Die verschillen kunnen door schenkingen en erfenissen verder doorwerken naar volgende generaties. Kinderen van woningbezitters kunnen immers niet alleen profiteren van hun eigen woningbezit, maar later ook van het vermogen dat hun ouders in de woning hebben opgebouwd. Wie zelf huurt én ouders heeft zonder koopwoning, mist beide vormen van vermogensopbouw. Zo kan de huidige vermogensongelijkheid zich steeds sterker tussen generaties voortzetten.
Ook kansen voor de woningmarkt
De vergrijzing zorgt niet alleen voor een overdracht van vermogen, maar verandert ook de woningvraag. Het aantal oudere huishoudens groeit sterk en steeds meer ouderen bezitten een koopwoning. Tegelijkertijd wonen veel van hen nog in een eengezinswoning, terwijl een deel wel wil verhuizen maar geen geschikte woning vindt.
Daar ligt een kans voor de woningmarkt. Meer appartementen, gelijkvloerse woningen, woonvormen met zorg en andere seniorenwoningen kunnen verhuizingen op gang brengen. Daarbij is niet alleen behoefte aan betaalbare woningen. Door de grote huidige en toekomstige vermogens van oudere woningeigenaren ontstaat ook vraag naar luxere huur- en koopwoningen voor senioren.