Grote onwetendheid en zorgen over risico’s aflopende aflossingsvrije hypotheek onder bijna-gepensioneerden

Onderzoek wijst uit: veel huiseigenaren missen inzicht in gevolgen van pensionering en hebben spijt van eerdere keuzes

Eén op de vijf Nederlanders van 40 tot en met 67 jaar met een aflossingsvrije hypotheek vreest geen nieuwe hypotheek te kunnen krijgen als de huidige afloopt. Dat blijkt uit onderzoek van Van Bruggen onder huiseigenaren in deze leeftijdsgroep met een aflossingsvrije hypotheek. Deze week kondigden een aantal geldverstrekkers – onder druk van toezichthouders – aan regels aan te scherpen omtrent aflossingsvrije hypotheken. Juist het nieuwe beleid van geldverstrekkers kan grote invloed hebben op de maandlasten van Nederlanders als hun aflossingsvrije hypotheek afloopt of als ze tussentijds verhuizen.

Uit het onderzoek onder ruim 1.500 respondenten blijkt dat de zorgen toenemen naarmate de aflossingsvrije hypotheek de einddatum nadert, maar ook dat er een groot kennisgebrek bestaat. Bijna de helft (49%) weet niet wat er verandert in de hypotheeklasten ten opzichte van het inkomen bij pensionering. Eén op de drie ondervraagden (33%) weet niet dat daardoor vanaf ongeveer 57-jarige leeftijd vaak minder kan worden geleend, omdat dan wordt getoetst op het (lagere) pensioeninkomen.

Daarnaast vindt 45% dat er meer gewaarschuwd moet worden voor de risico’s van een aflossingsvrije hypotheek. Bijna een kwart (24%) heeft spijt dat niet eerder is begonnen met aflossen en 20% geeft aan er eigenlijk te weinig over te hebben nagedacht. Bijna een kwart (23%) is bang onvoldoende vermogen te hebben om straks af te lossen, 12% maakt zich actief zorgen over het aflossen en 11% vreest zelfs de woning niet te kunnen behouden.

Druk vanuit toezichthouders neemt toe
Aflossingsvrije hypotheken waren tot 2013 bijzonder populair in Nederland. Door het ontbreken van aflossing waren de maandlasten laag. Daar staat tegenover dat er geen vermogen wordt opgebouwd in de woning en dat bij prijsdalingen of gedwongen verkoop een restschuld kan ontstaan.

Jan Thale Haandrikman, directeur van Van Bruggen: “De druk vanuit toezichthouders op geldverstrekkers neemt toe, omdat aflossingsvrije hypotheken volgens hen een risico vormen. Zeker als deze een groot deel van de woningwaarde beslaan en richting pensioen doorlopen. Geldverstrekkers worden daarom kritischer bij verlenging of oversluiten. Dat is begrijpelijk vanuit risicobeheersing voor de bank, maar het betekent wel dat consumenten die hier jarenlang nauwelijks naar hebben omgekeken, nu ineens met strengere regels te maken krijgen.

”Hij schetst een concreet scenario: “Als iemand in de zeventig is en een aflopende hypotheek heeft, kan het zijn dat een nieuwe aflossingsvrije hypotheek niet meer mogelijk is. Dan resteert bijvoorbeeld een annuïtaire hypotheek, waarbij in relatief korte tijd moet worden afgelost. De maandlasten kunnen dan fors stijgen, wat kan betekenen dat iemand moet verhuizen.” Een concreet rekenvoorbeeld staat onder dit artikel.

Oproep: wacht niet af
Mark van Ginkel, hypotheekadviseur bij Van Bruggen in Hilversum, ziet in de praktijk dat veel consumenten onvoldoende zicht hebben op hun financiële situatie na pensionering. Men gaat er te makkelijk vanuit dat het ‘later wel losloopt’. “Rond de pensionering stapelen factoren zich op: een lager inkomen, het (deels) wegvallen van hypotheekrenteaftrek, een hogere rente, maar mogelijk ook het overlijden van een partner. In combinatie met strengere acceptatieregels kan dat grote impact hebben op de betaalbaarheid van de hypotheek.”

De aangescherpte regels hebben mogelijk ook gevolgen voor doorstromers, aldus Van Ginkel. “Er zijn mensen met een zeer lage rente die nog jarenlang vaststaat. Wie wil verhuizen en de hypotheek mee wil nemen, kan misschien niet meer een aflossingsvrije lening nemen. Hierdoor zouden de maandlasten flink kunnen stijgen, waardoor sommige mensen ervoor kiezen om in hun huidige woning te blijven zitten. In deze krappe woningmarkt is dat een ongewenst effect.”

Volgens Van Ginkel is maatwerk dus essentieel. “Iedere situatie is anders en vraagt om een gerichte aanpak. Geldverstrekkers sturen daarentegen vaak algemene brieven met informatie, waardoor men zich minder snel geroepen voelt om in actie te komen. Juist bij een aflopende aflossingsvrije hypotheek of bij plannen om te herfinancieren of de hypotheek te verhogen, is persoonlijk advies cruciaal. Wacht niet tot de einddatum in zicht is, maar ga tijdig in gesprek met een adviseur. Meestal kunnen we dan de zorgen van klanten met een aflossingsvrije hypotheek wegnemen of maatregelen nemen zodat die betaalbaarheid ook in de toekomst blijft. Dan zijn er vaak nog meerdere oplossingen mogelijk.”